หมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้นประสาท VS กล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้นประสาท (Piriformis Syndrome) ต่างกันอย่างไร?

​

หมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้นประสาท VS กล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้นประสาท (Piriformis Syndrome) ต่างกันอย่างไร? — 

หลายคนที่ปวดหลังร้าวลงขาเชื่อว่าเป็น “หมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้น” แต่จริง ๆ แล้วมีอีกโรคหนึ่งที่อาการคล้ายกันอย่างมาก คือ ภาวะกล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้นประสาท หรือ piriformis syndrome ซึ่งทำให้ปวดสะโพกร้าวลงขาได้เหมือนกันจนแยกแทบไม่ออก

ปัญหาคือ…

หากวินิจฉัยผิด ทิศทางการรักษาจะผิดไปด้วย บางคนกินยามานาน ทำกายภาพมาตลอดแต่ไม่ดีขึ้น เพราะรักษาคนละตำแหน่งกับที่เป็นจริง

หมอเลยอยากเล่าเรื่องนี้ให้เข้าใจง่ายที่สุดครับ

เหตุการณ์จากคนไข้ใกล้ตัว

คุณวารี อายุ 52 ปี ทำงานบัญชี นั่งนานวันละหลายชั่วโมง เธอเข้ามาด้วยอาการปวดหลังร้าวลงขาขวา เดินลำบากมาก และบอกว่า “หมอคะ หนูคิดว่าหมอนรองกระดูกทับเส้นแน่ ๆ เลยค่ะ เพราะร้าวลงขาสุด ๆ”

หลังตรวจอย่างละเอียด หมอพบว่า ไม่ได้เป็นหมอนรองกระดูกปลิ้น แต่เป็นกล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้นประสาท ทำให้เกิดอาการเหมือนหมอนรองกระดูกทับเส้นแทบทุกอย่าง

เธอถึงกับตกใจและพูดว่า “อ้าวหมอ! หนูรักษาผิดทางมาตลอดเลยเหรอคะเนี่ย”

หมอจึงอยากอธิบายให้ทุกคนเข้าใจง่าย ๆ เพื่อให้รักษาได้ตรงจุดตั้งแต่เริ่มปวดครับ

หมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้นคืออะไร?

ลองนึกถึงหมอนรองกระดูกเป็น “เจลลี่คั่นกลางกระดูกสันหลัง” คอยกันกระแทกและช่วยให้หลังขยับได้ลื่น พอใช้งานหนัก นั่งนาน หรือมีการเสื่อมตามอายุ ตัวเจลลี่อาจปลิ้นออกด้านข้างเหมือนไส้ขนมปังทะลัก

ถ้าเจลลี่ปลิ้นไปโดนเส้นประสาทด้านหลัง จะทำให้ปวดหลังและร้าวลงขา

อาการที่มักพบ:

• ปวดหลังร้าวลงขาตามแนวเดียวกับเส้นประสาท
• มี “อาการชาร่วมด้วย” โดยเฉพาะปลายเท้า
• เจ็บมากเวลาไอ จาม ก้ม ยกของ
• เดินนานแล้วปวดเพิ่ม
• บางรายปลายเท้าอ่อนแรง

อาการมักเริ่มจาก “หลัง” แล้วจึงลามลงขา

แล้วกล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้นประสาท (Piriformis Syndrome) คืออะไร?

ด้านล่างของสะโพกมีกล้ามเนื้อหนึ่งชื่อว่า “กล้ามเนื้อพีริโฟมิส” อยู่ใกล้เส้นประสาทสำคัญที่วิ่งลงขา ถ้ากล้ามเนื้อมัดนี้ตึง แข็ง หรืออักเสบ จะทำให้เส้นประสาทถูกบีบเหมือน “สายไฟโดนนิ้วบีบไว้”

อาการที่มักพบ:

• ปวดสะโพกด้านเดียวแบบเป็นจุดชัด
• มักเริ่มปวดที่ “ก้นหรือสะโพก” ก่อน แล้วร้าวลงขา
• ปวดมากเวลาเดินก้าวยาว ๆ นั่งนาน หรือนั่งรถทางไกล
• นั่งแล้วปวดมากกว่ายืน
• กดลงไปที่สะโพกจะเจ็บเหมือนเจาะลึก
• บางคนรู้สึกเสียวแปลบลงขา แต่ไม่ค่อยมีอาการชาที่ปลายเท้า

อาการมักเริ่มจาก “สะโพก” แล้วลามลงขา ต่างจากหมอนรองกระดูกที่เริ่มจากหลังครับ

สาเหตุหลักของทั้งสองโรคต่างกันยังไง?

หมอนรองกระดูกทับเส้น เกิดจาก

• นั่งก้มหลังนาน
• ยกของหนักผิดท่า
• หลังเสื่อมตามอายุ
• หมอนรองกระดูกปลิ้นกดเส้นประสาท

กล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้น เกิดจาก

• นั่งนานโดยไม่เปลี่ยนท่า
• กล้ามเนื้อสะโพกอ่อนแรง
• ออกกำลังกายผิดท่า เช่น วิ่งแล้วสะโพกไม่มั่นคง
• นั่งไขว่ห้างบ่อย

ตรวจอย่างไรให้รู้แน่ชัดว่าเป็นอะไร?

หมอจะประเมินหลายอย่างร่วมกันครับ

1) ตรวจท่าทางและการเคลื่อนไหว

• ถ้าก้มหลังแล้วปวดร้าวลงขา → สงสัยหมอนรองกระดูก
• ถ้านั่งทับก้นหรือนั่งนานแล้วปวด → สงสัยกล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้น

2) คลำตำแหน่งที่เจ็บ

• ถ้าเจ็บเป็นเส้นตามเอวลงขา → ใกล้เคียงหมอนรองกระดูก
• ถ้าเจ็บเป็น “จุดเดียวลึก ๆ ที่สะโพก” → เข้าทางกล้ามเนื้อพีริโฟมิส

3) ตรวจแรงขาและอาการชา

• มีชาที่ปลายเท้า/อ่อนแรง → มักเป็นหมอนรองกระดูก
• ปวดอย่างเดียวไม่ชามาก → มักเป็นกล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้น

4) ตรวจภาพเพิ่มเติม

• MRI หลัง ใช้ยืนยันหมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้น
• อัลตราซาวด์สะโพก ช่วยดูการอักเสบของกล้ามเนื้อพีริโฟมิสได้ดี

การแยกโรคที่ถูกต้องช่วยประหยัดเวลาและทำให้การรักษาแม่นยำมากขึ้นครับ

การรักษาทั้งสองโรคต่างกันอย่างไร?

การรักษาหมอนรองกระดูกทับเส้น

• พักลดการก้ม ยกของ
• ยาคลายกล้ามเนื้อ/ยาลดอักเสบตามแพทย์พิจารณา
• กายภาพบำบัดเน้นเหยียดหลัง แข็งแรงกล้ามเนื้อแกนกลาง
• ฉีดยาเข้าช่องเส้นประสาทในบางราย
• ผ่าตัดในผู้ที่ปวดรุนแรงมากหรืออ่อนแรง

การรักษากล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้น

• ยืดกล้ามเนื้อสะโพกอย่างสม่ำเสมอ
• เลิกนั่งไขว่ห้าง
• กล้ามเนื้อสะโพกด้านข้างต้องแข็งแรงขึ้น
• ใช้ลูกบอลกดคลายจุดตึง
• ฉีดยาลดอักเสบเฉพาะจุดด้วยอัลตราซาวด์ถ้าอักเสบมาก

วิธีรักษาคนละทิศเลยครับ จึงต้องวินิจฉัยให้ถูกตั้งแต่แรก

พยากรณ์โรค

• หมอนรองกระดูกทับเส้น: ส่วนใหญ่ดีขึ้นได้ภายในไม่กี่สัปดาห์ถึง 3 เดือน ถ้าดูแลถูกวิธี
• กล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้น: ดีขึ้นเร็วกว่า ส่วนใหญ่ดีขึ้นภายใน 2–6 สัปดาห์ โดยไม่ต้องผ่าตัด

ถ้าปล่อยไว้ทั้งสองอย่างอาจเรื้อรังและทำให้เดินผิดท่า ส่งผลถึงเข่าและข้อเท้าได้ครับ

หมออยากบอกว่า…

อาการปวดหลังร้าวลงขาไม่ใช่อาการที่ควรเดาเอง เพราะโรคที่มีอาการคล้ายกันมีหลายอย่างมาก โดยเฉพาะหมอนรองกระดูกปลิ้นและกล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้น ซึ่งพบได้บ่อยพอ ๆ กัน แต่ต้องรักษาคนละแบบ

รู้ให้ชัดตั้งแต่ต้น จะทำให้รักษาได้ถูกจุดและหายเร็วกว่าเดิมหลายเท่า ไม่ต้องทนปวดเรื้อรังนะครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#หมอนรองกระดูกทับเส้น #ปวดสะโพก #กล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้น #ปวดร้าวลงขา #piriformissyndrome #หมอเก่งให้ความรู้ #กระดูกและข้อ

หมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้นประสาท VS กล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้นประสาท (Piriformis Syndrome) ต่างกันอย่างไร? — หมอเล่าให้ฟังแบบเห็นภาพชัด

หลายคนที่ปวดหลังร้าวลงขาเชื่อว่าเป็น “หมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้น” แต่จริง ๆ แล้วมีอีกโรคหนึ่งที่อาการคล้ายกันอย่างมาก คือ ภาวะกล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้นประสาท หรือ piriformis syndrome ซึ่งทำให้ปวดสะโพกร้าวลงขาได้เหมือนกันจนแยกแทบไม่ออก

ปัญหาคือ…

หากวินิจฉัยผิด ทิศทางการรักษาจะผิดไปด้วย บางคนกินยามานาน ทำกายภาพมาตลอดแต่ไม่ดีขึ้น เพราะรักษาคนละตำแหน่งกับที่เป็นจริง

หมอเลยอยากเล่าเรื่องนี้ให้เข้าใจง่ายที่สุดครับ

เหตุการณ์จากคนไข้ใกล้ตัว

คุณวารี อายุ 52 ปี ทำงานบัญชี นั่งนานวันละหลายชั่วโมง เธอเข้ามาด้วยอาการปวดหลังร้าวลงขาขวา เดินลำบากมาก และบอกว่า “หมอคะ หนูคิดว่าหมอนรองกระดูกทับเส้นแน่ ๆ เลยค่ะ เพราะร้าวลงขาสุด ๆ”

หลังตรวจอย่างละเอียด หมอพบว่า ไม่ได้เป็นหมอนรองกระดูกปลิ้น แต่เป็นกล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้นประสาท ทำให้เกิดอาการเหมือนหมอนรองกระดูกทับเส้นแทบทุกอย่าง

เธอถึงกับตกใจและพูดว่า “อ้าวหมอ! หนูรักษาผิดทางมาตลอดเลยเหรอคะเนี่ย”

หมอจึงอยากอธิบายให้ทุกคนเข้าใจง่าย ๆ เพื่อให้รักษาได้ตรงจุดตั้งแต่เริ่มปวดครับ

หมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้นคืออะไร?

ลองนึกถึงหมอนรองกระดูกเป็น “เจลลี่คั่นกลางกระดูกสันหลัง” คอยกันกระแทกและช่วยให้หลังขยับได้ลื่น พอใช้งานหนัก นั่งนาน หรือมีการเสื่อมตามอายุ ตัวเจลลี่อาจปลิ้นออกด้านข้างเหมือนไส้ขนมปังทะลัก

ถ้าเจลลี่ปลิ้นไปโดนเส้นประสาทด้านหลัง จะทำให้ปวดหลังและร้าวลงขา

อาการที่มักพบ:

• ปวดหลังร้าวลงขาตามแนวเดียวกับเส้นประสาท
• มี “อาการชาร่วมด้วย” โดยเฉพาะปลายเท้า
• เจ็บมากเวลาไอ จาม ก้ม ยกของ
• เดินนานแล้วปวดเพิ่ม
• บางรายปลายเท้าอ่อนแรง

อาการมักเริ่มจาก “หลัง” แล้วจึงลามลงขา

แล้วกล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้นประสาท (Piriformis Syndrome) คืออะไร?

ด้านล่างของสะโพกมีกล้ามเนื้อหนึ่งชื่อว่า “กล้ามเนื้อพีริโฟมิส” อยู่ใกล้เส้นประสาทสำคัญที่วิ่งลงขา ถ้ากล้ามเนื้อมัดนี้ตึง แข็ง หรืออักเสบ จะทำให้เส้นประสาทถูกบีบเหมือน “สายไฟโดนนิ้วบีบไว้”

อาการที่มักพบ:

• ปวดสะโพกด้านเดียวแบบเป็นจุดชัด
• มักเริ่มปวดที่ “ก้นหรือสะโพก” ก่อน แล้วร้าวลงขา
• ปวดมากเวลาเดินก้าวยาว ๆ นั่งนาน หรือนั่งรถทางไกล
• นั่งแล้วปวดมากกว่ายืน
• กดลงไปที่สะโพกจะเจ็บเหมือนเจาะลึก
• บางคนรู้สึกเสียวแปลบลงขา แต่ไม่ค่อยมีอาการชาที่ปลายเท้า

อาการมักเริ่มจาก “สะโพก” แล้วลามลงขา ต่างจากหมอนรองกระดูกที่เริ่มจากหลังครับ

สาเหตุหลักของทั้งสองโรคต่างกันยังไง?

หมอนรองกระดูกทับเส้น เกิดจาก

• นั่งก้มหลังนาน
• ยกของหนักผิดท่า
• หลังเสื่อมตามอายุ
• หมอนรองกระดูกปลิ้นกดเส้นประสาท

กล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้น เกิดจาก

• นั่งนานโดยไม่เปลี่ยนท่า
• กล้ามเนื้อสะโพกอ่อนแรง
• ออกกำลังกายผิดท่า เช่น วิ่งแล้วสะโพกไม่มั่นคง
• นั่งไขว่ห้างบ่อย

ตรวจอย่างไรให้รู้แน่ชัดว่าเป็นอะไร?

หมอจะประเมินหลายอย่างร่วมกันครับ

1) ตรวจท่าทางและการเคลื่อนไหว

• ถ้าก้มหลังแล้วปวดร้าวลงขา → สงสัยหมอนรองกระดูก
• ถ้านั่งทับก้นหรือนั่งนานแล้วปวด → สงสัยกล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้น

2) คลำตำแหน่งที่เจ็บ

• ถ้าเจ็บเป็นเส้นตามเอวลงขา → ใกล้เคียงหมอนรองกระดูก
• ถ้าเจ็บเป็น “จุดเดียวลึก ๆ ที่สะโพก” → เข้าทางกล้ามเนื้อพีริโฟมิส

3) ตรวจแรงขาและอาการชา

• มีชาที่ปลายเท้า/อ่อนแรง → มักเป็นหมอนรองกระดูก
• ปวดอย่างเดียวไม่ชามาก → มักเป็นกล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้น

4) ตรวจภาพเพิ่มเติม

• MRI หลัง ใช้ยืนยันหมอนรองกระดูกเคลื่อนทับเส้น
• อัลตราซาวด์สะโพก ช่วยดูการอักเสบของกล้ามเนื้อพีริโฟมิสได้ดี

การแยกโรคที่ถูกต้องช่วยประหยัดเวลาและทำให้การรักษาแม่นยำมากขึ้นครับ

การรักษาทั้งสองโรคต่างกันอย่างไร?

การรักษาหมอนรองกระดูกทับเส้น

• พักลดการก้ม ยกของ
• ยาคลายกล้ามเนื้อ/ยาลดอักเสบตามแพทย์พิจารณา
• กายภาพบำบัดเน้นเหยียดหลัง แข็งแรงกล้ามเนื้อแกนกลาง
• ฉีดยาเข้าช่องเส้นประสาทในบางราย
• ผ่าตัดในผู้ที่ปวดรุนแรงมากหรืออ่อนแรง

การรักษากล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้น

• ยืดกล้ามเนื้อสะโพกอย่างสม่ำเสมอ
• เลิกนั่งไขว่ห้าง
• กล้ามเนื้อสะโพกด้านข้างต้องแข็งแรงขึ้น
• ใช้ลูกบอลกดคลายจุดตึง
• ฉีดยาลดอักเสบเฉพาะจุดด้วยอัลตราซาวด์ถ้าอักเสบมาก

วิธีรักษาคนละทิศเลยครับ จึงต้องวินิจฉัยให้ถูกตั้งแต่แรก

พยากรณ์โรค

• หมอนรองกระดูกทับเส้น: ส่วนใหญ่ดีขึ้นได้ภายในไม่กี่สัปดาห์ถึง 3 เดือน ถ้าดูแลถูกวิธี
• กล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้น: ดีขึ้นเร็วกว่า ส่วนใหญ่ดีขึ้นภายใน 2–6 สัปดาห์ โดยไม่ต้องผ่าตัด

ถ้าปล่อยไว้ทั้งสองอย่างอาจเรื้อรังและทำให้เดินผิดท่า ส่งผลถึงเข่าและข้อเท้าได้ครับ

หมออยากบอกว่า…

อาการปวดหลังร้าวลงขาไม่ใช่อาการที่ควรเดาเอง เพราะโรคที่มีอาการคล้ายกันมีหลายอย่างมาก โดยเฉพาะหมอนรองกระดูกปลิ้นและกล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้น ซึ่งพบได้บ่อยพอ ๆ กัน แต่ต้องรักษาคนละแบบ

รู้ให้ชัดตั้งแต่ต้น จะทำให้รักษาได้ถูกจุดและหายเร็วกว่าเดิมหลายเท่า ไม่ต้องทนปวดเรื้อรังนะครับ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#หมอนรองกระดูกทับเส้น #ปวดสะโพก #กล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้น #ปวดร้าวลงขา #piriformissyndrome #หมอเก่งให้ความรู้ #กระดูกและข้อ