ปวดหลังร้าวลงขา หมอนรองกระดูกเสื่อม–โพรงประสาทตีบ ไม่ผ่าตัดได้ไหม? และการฉีดยาแบบเฉพาะจุดช่วยอย่างไร

อาการปวดหลัง “ร้าวลงขา” เป็นหนึ่งในอาการที่ทำให้คนไข้กังวลมากที่สุด หลายคนกลัวว่าจะต้องผ่าตัด เลยทนปวดเรื้อรังไปเรื่อย ๆ ทั้งที่ความจริงแล้ว ผู้ป่วยจำนวนมากสามารถรักษาแบบไม่ผ่าตัดได้ดี โดยเฉพาะเมื่อวินิจฉัยและดูแลถูกจุดตั้งแต่แรก

อาการนี้มักเกิดจาก 2 สาเหตุใหญ่ที่พบได้บ่อย:

• หมอนรองกระดูกเสื่อมและปลิ้นมากดเส้นประสาท

• โพรงเส้นประสาทตีบ (ช่องทางเดินประสาทแคบ) จากอายุ การเสื่อม หรือกระดูกงอก

ทั้งสองโรคทำให้ปวดหลังร้าวลงขา ชา หรือเจ็บจี๊ดเหมือนไฟช็อตได้เหมือนกัน แต่สิ่งสำคัญคือ “ไม่ใช่ทุกรายต้องผ่าตัด” หมออยากอธิบายให้เข้าใจง่าย ๆ ว่าทำไม และการฉีดยาแบบเฉพาะจุดช่วยให้หายปวดได้อย่างไรครับ

เหตุการณ์จากคนไข้ใกล้ตัว

คุณชลธิชา อายุ 59 ปี ปวดหลังร้าวลงขาซ้ายมา 3 เดือน เดินไกลไม่ไหว ขาบางครั้งรู้สึกอ่อนแรง เธอบอกว่า

“หมอคะ หนูอ่านในอินเทอร์เน็ตแล้วกลัวมาก กลัวต้องผ่าตัดหลัง ไม่อยากผ่าเลยค่ะ”

หลังตรวจร่างกายและทำ MRI พบว่าเป็น โพรงประสาทตีบระดับปานกลาง มีการอักเสบในบริเวณโพรงเส้นประสาท

หมอแนะนำการฉีดยาแบบเฉพาะจุดด้วย ultrasound โดยใช้ ยาลดอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ร่วมกับสเตียรอยด์ปริมาณต่ำมาก เพื่อให้ลดการอักเสบในโพรงประสาทได้รวดเร็ว และปลอดภัยกว่าแบบที่ใช้สเตียรอยด์ปริมาณสูง

หลังฉีด 1–2 สัปดาห์ อาการร้าวลงขาลดลงอย่างมาก เธอกลับมาเดินได้ดีขึ้น ไม่ต้องผ่าตัด และอาการค่อย ๆ หายเป็นปกติ

ทำไมหมอนรองกระดูกเสื่อมและโพรงประสาทตีบถึงทำให้ “ปวดร้าวลงขา”?

เมื่อหมอนรองกระดูกเสื่อม ปลิ้น หรือกระดูกงอก ทำให้เกิดการบีบหรือระคายเคืองต่อเส้นประสาทที่วิ่งลงขา เกิดอาการดังนี้:

• ปวดหลังร้าวลงก้น ต้นขา น่อง หรือปลายเท้า

• รู้สึกชา หรือเสียวแปลบเหมือนไฟฟ้า

• เดินไกลแล้วปวดมาก ต้องหยุดพัก

• นั่งนานหลังตึง ลุกยืนแล้วเจ็บ

อาการปวดมักไม่ได้เกิดจาก “แรงกดอย่างเดียว” แต่เกิดจาก การอักเสบของเนื้อเยื่อรอบเส้นประสาทในโพรงประสาท ซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้ปวดเรื้อรังครับ

ส่วนใหญ่ต้องผ่าตัดไหม?

คำตอบคือ ส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัดครับ

หมอพบว่าผู้ป่วยกว่า 70–80% สามารถดีขึ้นด้วยการรักษาแบบไม่ผ่าตัด เช่น:

• กายภาพบำบัดเฉพาะกล้ามเนื้อแกนกลางและสะโพก

• ปรับพฤติกรรม เช่น หลีกเลี่ยงก้มยกของ นั่งนาน

• ยาลดอักเสบตามความจำเป็น

• การฉีดยาเฉพาะจุดเข้าโพรงประสาทด้วย ultrasound

การผ่าตัดจำเป็นเฉพาะในเคสที่มีอ่อนแรงมาก เดินไกลไม่ได้เลย หรือมีภาวะอุบัติร้ายแรง เช่น กลั้นปัสสาวะไม่อยู่ครับ

การฉีดยาเข้าโพรงประสาทแบบเฉพาะจุดคืออะไร?

คือการฉีดยาไปยังตำแหน่งรอบเส้นประสาทในโพรงประสาทอย่างแม่นยำ ใช้เครื่อง ultrasound ช่วยระบุตำแหน่งแบบ real-time เพื่อให้ยาไปตรงตำแหน่งที่อักเสบจริง ๆ

หมอใช้ ยาลดอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ + สเตียรอยด์ปริมาณต่ำมาก เพื่อให้ได้ผลลดการอักเสบดี แต่ลดความเสี่ยงที่พบในการใช้สเตียรอยด์ปริมาณสูง เช่น กระดูกบาง น้ำตาลสูง หรือผลข้างเคียงต่อระบบอื่น

ทำไมการฉีดแบบนี้ช่วยลดปวดได้?

เพราะปัญหาที่ทำให้ปวดร้าวลงขาไม่ใช่การกดทับเพียงอย่างเดียว แต่คือ “การอักเสบภายในโพรงเส้นประสาท”

การฉีดยาเข้าโพรงประสาทช่วย:

• ลดการบวมของเนื้อเยื่อรอบเส้นประสาท

• ลดแรงกดที่เกิดจากการอักเสบ

• ทำให้เส้นประสาทมีพื้นที่มากขึ้น

• ลดอาการปวดร้าวลงขาได้อย่างรวดเร็ว

• ทำให้เริ่มทำกายภาพได้ง่ายขึ้น

หลายคนดีขึ้นตั้งแต่สัปดาห์แรกครับ

ฉีดได้บ่อยไหม? อันตรายหรือไม่?

การใช้ยาที่ “ไม่ใช่สเตียรอยด์ร่วมกับสเตียรอยด์ปริมาณต่ำมาก” ทำให้สามารถฉีดได้บ่อยกว่าแบบที่ใช้สเตียรอยด์ปริมาณสูง เพราะปลอดภัยต่อกระดูกและร่างกายมากกว่า

โดยทั่วไปหมอจะประเมินเป็นรายบุคคล แต่หลายรายสามารถฉีดซ้ำได้ในกรณีที่ยังมีอาการอักเสบ ไม่ต้องรอหลายเดือนเหมือนวิธีเดิม

ใครเหมาะกับการรักษาแบบฉีดยาเข้าโพรงประสาท?

• ปวดร้าวลงขาต่อเนื่อง 2–6 สัปดาห์

• ปวดมากจนใช้ชีวิตลำบาก เดินลำบาก

• กายภาพแล้วดีขึ้นช้าเพราะปวดรุนแรง

• มีหมอนรองกระดูกปลิ้นระดับน้อย–ปานกลาง

• มีโพรงประสาทตีบที่ยังไม่ถึงขั้นต้องผ่าตัด

ผู้ที่มีอ่อนแรงหรือชาหนักมาก หมอจะประเมินเป็นรายกรณีอีกครั้งครับ

ถ้าไม่ฉีด ไม่ผ่าตัด รักษาอย่างไรได้อีก?

• กายภาพบำบัดเฉพาะกล้ามเนื้อแกนกลาง–สะโพก

• ปรับการใช้งาน เช่น หลีกเลี่ยงนั่งนาน ก้มยกของ

• การยืดกล้ามเนื้อหลัง–สะโพกทุกวัน

• ใช้ยาแก้อักเสบตามความจำเป็น

• ควบคุมน้ำหนัก ลดแรงกดบนกระดูกสันหลัง

แต่ถ้าปวดรุนแรงจนทำกายภาพไม่ได้ การฉีดยาเฉพาะจุดจะช่วยให้กลับมาทำกายภาพได้ง่ายขึ้นมากครับ

หมออยากบอกว่า…

อาการปวดหลังร้าวลงขาเป็นอาการที่รักษาได้ ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดในทุกคน สิ่งสำคัญคือการวินิจฉัยให้ถูกว่าเกิดจากหมอนรองกระดูกเสื่อมหรือโพรงประสาทตีบ และลดการอักเสบในโพรงเส้นประสาทให้ได้เร็วที่สุด

การฉีดยาเข้าโพรงประสาทแบบใช้ ultrasound ช่วยให้แม่นยำ ลดปวดได้ดี และปลอดภัยกว่าวิธีที่ใช้ยาปริมาณสูง ซึ่งช่วยให้คนไข้ส่วนใหญ่กลับมาเดิน ทำงาน และใช้ชีวิตได้เร็วกว่าที่คิดครับ

หากปวดร้าวลงขาเรื้อรังมานาน อย่าทนปวดนะครับ ตรวจให้เร็วและรักษาให้ถูกจุด จะช่วยให้ฟื้นตัวได้ดีมาก

---

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์
สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่
ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)
ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ
สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ
📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666

#ปวดหลังร้าวลงขา #หมอนรองกระดูกเสื่อม #โพรงประสาทตีบ #ฉีดยาโพรงประสาท #ultrasoundguided #หมอเก่งให้ความรู้ #กระดูกและข้อ