​

หมอนรองกระดูกเสื่อมมาจากสาเหตุอะไร? ทำไมถึงปวดหลังเรื้อรัง และจะดูแลตัวเองอย่างไรให้ปลอดภัย

หลายคนเริ่มปวดหลังตั้งแต่อายุยังไม่มาก โดยเฉพาะวัยทำงานที่นั่งทำงานหน้าคอมทั้งวัน หรือคนที่ต้องยกของหนัก ใช้งานหลังซ้ำ ๆ แล้วได้รับการวินิจฉัยว่า “หมอนรองกระดูกเสื่อม” ซึ่งทำให้หลายคนตกใจ เพราะเข้าใจว่าเป็นโรคของคนสูงอายุเท่านั้น

ความจริงคือ หมอนรองกระดูกเสื่อมเกิดขึ้นได้ตั้งแต่ช่วงอายุ 30+ และเป็นสาเหตุของอาการปวดหลังที่พบบ่อยที่สุดในคนไทย โดยเฉพาะคนทำงานออฟฟิศ คนที่ออกกำลังกายผิดท่า และผู้ที่มีพฤติกรรมที่ทำให้หลังรับแรงมากเกินไป

บทความนี้หมอเขียนเพื่อให้เข้าใจแบบง่าย ๆ ว่า “หมอนรองกระดูกเสื่อม” คืออะไร เกิดจากอะไร อาการเป็นแบบไหน ตรวจอย่างไร และจะป้องกันได้อย่างไร เพื่อให้ผู้อ่านดูแลหลังของตัวเองได้อย่างถูกต้องครับ

เหตุการณ์จากคนไข้

คุณศศิวรรณ อายุ 42 ปี ทำงานบริษัทเอกชน นั่งหน้าคอมวันละ 8–10 ชั่วโมง เริ่มปวดหลังช่วงเอวเรื้อรังมาเป็นปี ช่วงหลังมีอาการร้าวลงก้นและต้นขา โดยเฉพาะตอนขับรถหรือเวลานั่งนาน ๆ

เธอบอกว่า:

“หมอคะ หนูยังไม่ถึง 45 เลย ทำไมหมอบอกว่าหมอนรองกระดูกเสื่อมแล้ว หนูตกใจมากค่ะ”

หลังตรวจร่างกายและทำ MRI หมอพบว่า “หมอนรองกระดูกเสื่อมตามวัยและพฤติกรรม” ซึ่งพบได้บ่อยในคนที่นั่งนานและกล้ามเนื้อแกนกลางอ่อนแรง

หลังปรับท่านั่ง กายภาพเฉพาะทาง และฉีดยาลดอักเสบเฉพาะจุด อาการเธอดีขึ้นมากใน 4–6 สัปดาห์

หมออยากให้ทุกคนเข้าใจว่า หมอนรองกระดูกเสื่อมไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด และส่วนใหญ่รักษาได้โดยไม่ต้องผ่าตัดครับ

หมอนรองกระดูกคืออะไร?

หมอนรองกระดูกคือแผ่นคล้ายเจลลี่อยู่ระหว่างกระดูกสันหลังแต่ละข้อ ทำหน้าที่เหมือน “โช้คอัพ” กันกระแทกเวลาเรายืน เดิน ยกของ หรือบิดตัว

มี 2 ส่วนสำคัญ:

• แกนกลาง (Nucleus): เนื้อเจลชุ่มน้ำ ช่วยรับแรงกระแทก
• วงแหวนรอบนอก (Annulus): เนื้อเยื่อเหนียวและแข็งแรง เหมือนยางล้อที่ห่อเจลอยู่

พออายุมากขึ้น หรือใช้งานหลังหนัก ๆ เจลลี่จะเริ่มแห้ง วงแหวนเริ่มแตกร้าว ทำให้เกิด “หมอนรองกระดูกเสื่อม” ได้ครับ

หมอนรองกระดูกเสื่อมเกิดจากอะไร?

หมอแบ่งสาเหตุออกเป็น 7 ข้อที่พบบ่อยที่สุด

✔ 1) นั่งทำงานนานเกินไป (พบมากที่สุด)

เวลานั่ง โดยเฉพาะนั่งหลังงอ แรงกดบนหมอนรองกระดูก “มากกว่าการยืน” หลายเท่า ทำให้หมอนรองเสื่อมเร็วกว่าปกติ

ยิ่งนั่งนานโดยไม่เปลี่ยนท่า → เสื่อมเร็วขึ้น

✔ 2) การยกของหนักหรือก้มผิดท่า

ก้มหลังยกของ → น้ำหนักจะลงที่หมอนรองกระดูกเต็ม ๆ ทำให้ฉีกหรือสึกเร็วกว่าปกติ

✔ 3) อายุเพิ่มขึ้น

หลังอายุ 35 ปี หมอนรองกระดูกจะเริ่มสูญเสียน้ำตามธรรมชาติ เป็นเรื่องปกติ แต่บางคนเสื่อมไวกว่าเฉลี่ยจากพฤติกรรมใช้งานหลัง

✔ 4) กล้ามเนื้อแกนกลางอ่อนแรง

กล้ามเนื้อหน้าท้อง หลังล่าง และสะโพกทำหน้าที่ประคองกระดูกสันหลัง หากอ่อนแรง หมอนรองต้องรับแรงมากขึ้น → เสื่อมเร็วขึ้น

✔ 5) อุบัติเหตุหรือการบาดเจ็บสะสม

เช่น เคยล้ม กระแทกหลัง เล่นกีฬาหนัก หรือใช้งานหลังซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน

✔ 6) น้ำหนักเกิน

น้ำหนักทุก 1 กิโล → เพิ่มแรงกดบนหมอนรองกระดูกหลายเท่าเวลายืนและเดิน

✔ 7) พันธุกรรม

บางครอบครัวหมอนรองเสื่อมเร็วแม้ไม่ได้ใช้งานหนัก บ่งว่ามีปัจจัยทางพันธุกรรมร่วมด้วย

อาการหมอนรองกระดูกเสื่อม

อาการอาจแตกต่างกัน แต่ที่พบบ่อยมีดังนี้:

• ปวดหลังเรื้อรัง > 2–4 สัปดาห์
• ปวดมากเมื่อ “นั่งนาน” หรือขับรถนาน
• ปวดตึงหลังตอนเช้า แต่ดีขึ้นเมื่อเดิน
• ปวดร้าวลงก้นหรือต้นขา
• ชาหรือเสียวปลายเท้า (หากมีเส้นประสาทระคายเคือง)

ถ้าอาการร้าวลงขาชัดเจน อาจมี “หมอนรองกระดูกปลิ้นกดเส้นประสาท” ร่วมด้วยครับ

การวินิจฉัยหมอนรองกระดูกเสื่อม

✔ ตรวจร่างกาย

หมอจะดูท่าทาง กล้ามเนื้อ จุดกดเจ็บ การเคลื่อนไหว และท่าที่ทำให้ปวดเพิ่ม

✔ เอกซเรย์หลัง

ช่วยดูช่องหมอนรองกระดูกว่าแคบลงหรือไม่ แต่ไม่เห็นหมอนรองปลิ้น

✔ MRI (ในกรณีจำเป็น)

เหมาะกับผู้ที่มีอาการร้าวลงขา อ่อนแรง หรือปวดนานเกิน 4–6 สัปดาห์ MRI ช่วยเห็นหมอนรองกระดูกเสื่อม ปลิ้น หรือการกดเส้นประสาทอย่างละเอียด

รักษาหมอนรองกระดูกเสื่อมอย่างไร?

การรักษาขึ้นกับความรุนแรง แต่อยู่บนหลักการ 3 อย่างคือ “ลดอักเสบ → ฟื้นฟูกล้ามเนื้อ → ป้องกันเสื่อมเพิ่ม”

🔹 1) ปรับพฤติกรรม

• ไม่นั่งนาน > 45–60 นาที
• จอคอมระดับสายตา
• ลุกเดินบ่อย ๆ
• เลี่ยงยกของหนัก

🔹 2) กายภาพบำบัด

หัวใจของการรักษา

• เสริมกล้ามเนื้อแกนกลาง (Core)
• เสริมกล้ามเนื้อสะโพก
• ยืดเหยียดหลัง–สะโพก

เมื่อกล้ามเนื้อแข็งแรง → หมอนรองกระดูกรับแรงน้อยลง → อาการลดได้มาก

🔹 3) ยาลดอักเสบ / ยาคลายกล้ามเนื้อ

ใช้เฉพาะช่วงปวดมากเท่านั้น

🔹 4) ฉีดยาลดอักเสบเฉพาะจุดด้วยอัลตราซาวด์

เหมาะกับผู้ที่มีเส้นประสาทระคายเคือง ปวดร้าวลงขา ทำให้กลับมาทำกายภาพได้ง่ายขึ้น

🔹 5) ผ่าตัด (เฉพาะราย)

ใช้ในผู้ที่มี

• อ่อนแรงลงเรื่อย ๆ
• ปวดมากจนใช้ชีวิตไม่ได้
• MRI พบว่ามีการกดทับเส้นประสาทรุนแรง

ส่วนใหญ่ผู้ป่วย “ไม่ต้องผ่าตัด” หากดูแลถูกต้องตั้งแต่ต้นครับ

ป้องกันหมอนรองกระดูกเสื่อมได้อย่างไร?

✔ ออกกำลังกายเสริมแกนกลาง 10–15 นาที/วัน

ท่าง่าย ๆ เช่น แพลงก์ สะพานพื้น ท่ายืดหลัง

✔ นั่ง–ยืนหลังตรง ลดการก้มคอนาน

พนักงานออฟฟิศทำได้ง่ายมาก เพียงตั้งเก้าอี้-โต๊ะให้เหมาะสม

✔ ควบคุมน้ำหนัก

ช่วยลดแรงกดต่อกระดูกสันหลังได้ทันที

✔ เปลี่ยนท่าและลุกเดินบ่อย ๆ

ทุก 45–60 นาทีหลังล้าเริ่มมา ควรขยับตัวสั้น ๆ 1–2 นาที

✔ หลีกเลี่ยงยกของหนักผิดท่า

ถ้าต้องยกของ → ย่อเข่าแล้วใช้แรงขาแทนหลัง

✔ เสริมกล้ามเนื้อสะโพก–หลังเป็นประจำ

กล้ามเนื้อแข็งแรง = หมอนรองเสื่อมช้าลงมาก

หมออยากบอกว่า…

หมอนรองกระดูกเสื่อมเป็นภาวะที่พบได้บ่อย แต่ส่วนใหญ่ “ควบคุมอาการได้ดีมาก” หากรู้สาเหตุและดูแลถูกวิธี ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดทุกราย และมักตอบสนองดีต่อการกายภาพบำบัด

สำคัญที่สุดคือ การรู้ว่าหลังของเราใช้งานอย่างไร และปรับพฤติกรรมก่อนที่หมอนรองจะเสื่อมเร็วกว่าที่ควร

ถ้าปวดหลังนานเกิน 2–4 สัปดาห์ หรือเริ่มมีอาการร้าวลงขา ควรตรวจให้ชัดเจนเพื่อไม่ให้ลุกลามครับ 😊

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์

สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่

ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)

ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ

สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ

📱 Line ID: @doctorkeng

📞 โทร 081-5303666

#หมอเก่งให้ความรู้ #กระดูกและข้อ #ปวดหลัง #หมอนรองกระดูกเสื่อม #เข่าเสื่อม #ปวดคอ #ปวดสะโพก