เสียงกระดูกลั่นบริเวณหลังช่วงเอว–สะโพก พร้อมปวดหลังเล็กน้อย 3–4 สัปดาห์ ควรเริ่มต้นปรึกษาและรักษาอย่างไร?
อาการ “หลังลั่นกรอบแกรบ–สะโพกลั่น” โดยเฉพาะช่วงเอว พร้อมกับมีอาการปวดหลังร่วมด้วยเล็กน้อย เป็นสัญญาณที่หลายคนมักมองข้าม แต่จริง ๆ แล้วเป็นอาการที่พบได้บ่อยในวัย 40–60 ปี และอาจบอกถึงความตึงของกล้ามเนื้อ เอ็น ข้อต่อหลัง หรือหมอนรองกระดูกที่เริ่มเสื่อม
เคสของ คุณรัตน์ อายุ 58 ปี ที่มีอาการลักษณะนี้มาประมาณ 3–4 สัปดาห์ ถือเป็นตัวอย่างที่ดีของอาการที่ควร “ประเมินให้ถูกจุด” ก่อนจะเรื้อรังครับ
เหตุการณ์จากคนไข้ใกล้ตัว
คุณรัตน์ อายุ 58 ปี อาศัยอยู่กรุงเทพฯ เริ่มได้ยินเสียง “ลั่น” บริเวณหลังช่วงเอวและสะโพก เวลาลุก ยืน หรือบิดตัว ร่วมกับปวดหลังเล็กน้อย เป็น ๆ หาย ๆ นานประมาณ 3–4 สัปดาห์
เธอบอกว่า:
“หมอคะ ช่วงนี้หลังกับสะโพกหนูชอบลั่นกรอบแกรบ พอขยับแล้วปวดตึง ๆ กลัวว่าจะเป็นหมอนรองกระดูกค่ะ”
หลังสอบถามประวัติ หมอพบว่าอาการเข้ากับปัญหาของข้อต่อเล็ก ๆ รอบกระดูกสันหลัง (facet joint) และกล้ามเนื้อล้าอย่างชัดเจน ซึ่งรักษาได้ด้วยการปรับพฤติกรรมและกายภาพ ไม่ใช่อาการอันตราย แต่ต้องประเมินเพื่อคัดกรองโรคที่รุนแรงกว่า
เสียง “ลั่น” ที่หลัง–สะโพก เกิดจากอะไรได้บ้าง?
เสียงลั่นไม่เสมอไปว่ากระดูกผิดปกติ ส่วนใหญ่ไม่อันตราย หมอสรุปสาเหตุที่พบบ่อยดังนี้:
🔹 1) เสียงจากข้อต่อกระดูกสันหลัง (Facet Joint)
เกิดจากแรงเสียดสีในข้อเล็ก ๆ ของกระดูกสันหลัง พบมากในวัย 50+ หรือผู้ที่นั่งนาน
🔹 2) กล้ามเนื้อ–เส้นเอ็นตึง (Myofascial tightness)
เส้นเอ็นสะโพกหรือหลังล่างตึง เมื่อขยับจะลั่นคล้ายดีดเชือก
🔹 3) เสียงจากข้อสะโพกบริเวณด้านนอก (Snapping hip)
มักลั่นตอนยืนหรือก้าวขา
🔹 4) หมอนรองกระดูกเริ่มเสื่อม (Degenerative disc)
อาจทำให้เกิดเสียงเวลาเคลื่อนไหว แต่ไม่อันตรายในระยะแรก
🔹 5) ข้อสะโพกเสื่อม
ถ้ามี “ปวดขาหนีบ” ร่วมด้วยต้องระวัง
ส่วนใหญ่ “เสียงลั่นอย่างเดียวไม่อันตราย” แต่ถ้ามีปวดร่วมด้วยต้องประเมินครับ
อาการแบบไหนต้องตรวจให้เร็ว?
- ปวดหลังติดต่อกันนานเกิน 3–4 สัปดาห์
- ปวดร้าวลงขา ชา หรือเสียวปลายเท้า
- ปวดมากตอนนั่งนาน หรือเวลาลุกเดิน
- เจ็บเฉพาะจุดมากผิดปกติ
- ปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ
ถ้ามีอาการเหล่านี้ หมอแนะนำให้ตรวจเพื่อแยกโรครุนแรง เช่น หมอนรองกระดูกกดเส้นประสาท หรือข้ออักเสบ
ควรเริ่มต้นปรึกษาและตรวจอะไรบ้าง? (สำคัญมาก)
สำหรับกรณีของคุณรัตน์ อายุ 58 ปี ที่ปวดหลังร่วมกับเสียงลั่นมาหลายสัปดาห์ ควรเริ่มต้นดังนี้:
✔ 1) ตรวจร่างกายโดยแพทย์เฉพาะทาง
เพื่อประเมินว่าอาการมาจาก:
- ข้อต่อหลัง
- กล้ามเนื้อตึง
- เส้นประสาทหลัง
- ข้อสะโพก
✔ 2) อัลตราซาวด์กระดูกสันหลัง/สะโพก
เห็นการอักเสบ–เส้นเอ็น–พังผืดแบบ real-time เหมาะมากกับผู้ที่มีเสียงลั่นร่วมกับเจ็บ
✔ 3) เอกซเรย์หลังส่วนเอว
ดูว่ามีข้อเสื่อม กระดูกงอก หรือกระดูกสันหลังเคลื่อนหรือไม่
✔ 4) MRI (เฉพาะรายที่มีอาการร้าวลงขา/ชา)
ใช้ยืนยันเมื่อสงสัยหมอนรองกระดูกกดเส้นประสาท
แนวทางรักษาเบื้องต้นที่ได้ผลดี
หมอแบ่งเป็น 3 ส่วนเพื่อเริ่มดูแลตัวเองทันที
🔸 1) ปรับพฤติกรรม
- หลีกเลี่ยงนั่งนานเกิน 45–60 นาที
- เปลี่ยนท่า ลุกเดินบ่อย
- งดก้มยกของหนัก
- ใช้หมอนรองหลังเวลานั่ง
🔸 2) ยืดเหยียดหลัง–สะโพก (ทุกวัน)
ท่าที่ช่วยได้ดี เช่น:
- ท่ายืดสะโพกด้านหน้า (hip flexor stretch)
- ท่ายืดก้น (piriformis stretch)
- ท่ายืดหลังล่างแบบ cat–camel
🔸 3) กายภาพบำบัด
- คลายกล้ามเนื้อ
- อัลตราซาวด์ลดอักเสบ
- ฝึกกล้ามเนื้อแกนกลาง (core)
หากมีการอักเสบเฉพาะจุด หมออาจใช้การฉีดยาลดอักเสบเฉพาะตำแหน่งด้วยอัลตราซาวด์เพื่อให้หายเร็วขึ้น
เมื่อไหร่ควรเป็นกังวล?
- ปวดร้าวลงขา
- ขาอ่อนแรงหรือชาร่วมด้วย
- ปวดมากจนรบกวนการใช้ชีวิต
- ปวดนานเกิน 6 สัปดาห์ไม่ดีขึ้น
หากมีอาการเหล่านี้ต้องประเมินเพิ่มเติมครับ
หมออยากบอกว่า…
อาการหลังลั่น–สะโพกลั่นบวกกับปวดเล็กน้อยส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่เป็น “สัญญาณเริ่มต้น” ของข้อต่อหลังที่ทำงานหนัก หรือกล้ามเนื้อสะโพก–หลังล่างที่เริ่มตึง หากดูแลเร็วจะป้องกันไม่ให้ลุกลามเป็นหมอนรองกระดูกปลิ้นในอนาคตได้
เริ่มต้นง่าย ๆ ด้วยการตรวจให้ถูกจุด ปรับท่าทาง และทำกายภาพเบื้องต้น หากยังไม่ดีขึ้นใน 2–4 สัปดาห์ ควรพบแพทย์เฉพาะทางเพื่อตรวจอย่างละเอียดครับ 😊
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์
สามารถปรึกษาปัญหากระดูกและข้อ หรืออาการปวด ได้ที่
ผศ.นพ.ธนินนิตย์ ลีรพันธ์ (หมอเก่ง)
ผู้เชี่ยวชาญโรคกระดูกและข้อ
สอบถามปัญหาโรคกระดูกและข้อ ปวดหลัง ปวดคอ ปวดเข่า ปวดไหล่ กระดูกพรุน ได้ครับ
📱 Line ID: @doctorkeng โทร 081-5303666
#หมอเก่งให้ความรู้ #กระดูกและข้อ #ปวดหลัง #หลังลั่น #ปวดเอว #ปวดสะโพก
